Het geurgeheugen met een ode aan de olifant.

De mens heeft een specifiek geheugen voor geuren, in het bijzonder natuurlijke geuren (olfactorisch geheugen). Informatie en geuren worden tesamen opgeslagen in het limbische hersengedeelte. Zo helpen geuren om herinneringen op te roepen en terug te ervaren. Een geur brengt ons terug naar een Zuiderse vakantie, emoties bij het eerst Sinterklaas bezoekje en we dragen de trui van een overleden geliefde om hem of haar dichtbij te voelen.

Een herinnering met geuren kent geen grenzen noch in afstand noch in tijd.


Dieren hebben een heel sterk geurzintuig. Wist je dat dieren geuren waarnemen over een afstand van vele kilometers?


Een mannelijke Chinese zijdevlinder heeft geen neus maar wel grote, uitgebreide, vederlichte antennes. Deze zijn gevuld met geurreceptoren die hen in staat stellen om één enkel feromoongeurdeeltje van een vrouwtje op meer dan 11 kilometer afstand te detecteren. Ze gebruiken de antenne om moleculen van vrouwelijke geslachtshormonen uit de lucht op te sporen, zelfs op grote afstand. Dit mannetje en vrouwtje zijn ondanks verre afstand toch door geur sterk verbonden.


Op nummer één staat de Afrikaanse olifant. Naast een zeer goed werkend geurzintuig hebben deze dieren ook een fenomenaal geheugen. Heeft dit ‘olifantengeheugen’ dan ook iets te maken met zijn sterk aanwezige geurorgaan (zijn slurf) waarop hij vertrouwt om drinkplaatsen en waterbronnen te detecteren tot 19 km verderop?

Olifantenneuzen zijn gevoelig genoeg om te registreren welke mensen (stammen) hen goed hebben behandeld en door welke zij agressief zijn behandeld. De Afrikaanse olifant heeft 2000 geurgenen, dat is twee keer meer dan de hond en wel vijf keer meer dan de mens. De precieze functie van deze reukgenen is niet gekend. Olifanten hebben ook een relatief groot gebied in hun brein gereserveerd voor de verwerking van geuren. Het geurzintuig van de olifant heeft dus nog veel meer verbluffende kwaliteiten. Wat we weten is maar een fractie van de mogelijkheden van hun olfactorische vermogen. Het is werkelijk een mysterie.


Volgend fragment uit “Het boek der symbolen, beschouwingen over archetypische beelden” van Taschen brengt een prachtige ode aan dit grootse dier.




“Alles aan een olifant is groots: hun indrukwekkende bouw, de edelmoedigheid van hun ziel, het gemak waarmee ze hun schitterende en steeds kwetsbaarder reuzengehalte bewonen. Ze zijn geboren met voetkussens die prima zijn afgestemd op de vibraties van de aarde en een mysterieuze slurf die duizend geur- en tastaanwijzingen opneemt, en trekken stil en soepel door de veranderlijke landschappen van regenwouden en heuvels, de Afrikaanse grasvlakte en woentijnranden. Onderweg herschikken ze topografie, openen ze donkere ruimtes voor het licht, verwijderen ze obstakels en graven ze bronnen. Ze genieten van elkaars gezelschap, brommen infrasone geheimen en raken elkaars gezicht en flank aan. Ze vieren en rouwen. Ze roepen een luide groet naar oude vrienden bij favoriete waterplaatsen. Gekoekt in goudbruine modder of getransformeerd tot een kalkwitte verschijning onder een fijne laag stof of schattig gekroond met plukjes gras of zanderige confetti, lijken het wel statige leermeesters die de minder verlichten komen tonen hoe je een ‘echte olifant’ kunt zijn in een snel krimpende wereld.”







Recente berichten

copyright © 2017 by post-a-smell - alle rechten voorbehouden

Veerle Waterschoot

Stuurstraat 40 A - 9120 Haasdonk

tel. 03/775 82 83

Susanne Bogaert

A. Van Der Moerenstraat 75 w2 - 9240 Zele

tel. 0497 55 60 14